Vanaf 9 maart tot 17 april 2026 was Sen Joostens te gast als docent bij drie universiteiten in Zuid-Afrika en Namibië in het kader van de Wisselleerstoel Zuid-Afrika om daar taalverwervingslessen te geven aan de studenten. Het verblijf aan deze drie universiteiten was een succes.
Hier kunt u lezen hoe de docenten ter plaatse het verblijf van Sen Joostens ervaren hebben.
Sen Joostens (KU Leuven) was te gast bij de Noordwes-Universiteit (NWU) in Potchefstroom, de Universiteit van die Vrystaat (UFS) in Bloemfontein en bij de Universiteit van Namibië (UNAM) in Windhoek.
Door: Nina Brink (NWU), Angelique van Niekerk (UFS) en Annika van der Linde (UNAM)
De wisselleerstoel Zuid-Afrika is een gezamenlijk project van de Taalunie, de Zuid-Afrikaanse docentenvereniging SAVN en de Internationale Vereniging voor Neerlandistiek (IVN). Het wisseldocentschap wordt financieel mogelijk gemaakt door de Taalunie en door de diplomatieke vertegenwoordigingen van Nederland en Vlaanderen in Zuid-Afrika. Het doel van de wisselleerstoel is naast het bijdragen aan het taalniveau van de studenten door een moedertaalspreker en het vergroten van de kennis over de Lage Landen ook verhoging van de status en de zichtbaarheid van het Nederlands in Zuidelijk Afrika.
Potchefstroom
Sen Joostens bezocht de Potchefstroom-campus van de Noordwes-Universiteit van 23 februari tot en met 6 maart. Gedurende deze twee weken gaf hij twee colleges aan tweedejaarsstudenten Afrikaans en Nederlands. Hij behandelde de basisaspecten van de Nederlandse taalverwerving, evenals de overeenkomsten en verschillen tussen het Nederlands en het Afrikaans. Hij hielp ook de honneursstudenten Afrikaans en Nederlands met de voorbereiding op het aanstaande CNaVT-examen. Verder reisde Sen een dag naar de Vanderbijlpark-campus om daar persoonlijk les te geven en de campus te bezichtigen. Op de terugweg van Vanderbijlpark naar Potchefstroom maakte hij zijn eerste echte Hoogveldstorm mee. Het was voor hem “angstaanjagend”, maar gelukkig was hij in de bekwame handen van Adri Breed als chauffeur.
Diplomatiek bezoek
Als onderdeel van Sens gastdocentschap werd er ook een gelegenheid georganiseerd voor de diplomatieke vertegenwoordiger van Vlaanderen in Zuidelijk Afrika, de heer Thomas Castrel, om de Potchefstroom-campus van de NWU op 3 maart te bezoeken. De heer Castrel had eerst een ontmoeting met de leden van het management van de Faculteit Geesteswetenschappen en een vertegenwoordiger van het bureau van de rector om de mogelijkheden voor samenwerking tussen de Noordwest-Universiteit en de Vlaamse diplomatieke vertegenwoordiging in Zuidelijk Afrika te bespreken. Vervolgens gaf hij een presentatie aan zowel medewerkers als studenten die verbonden zijn aan de vakgroep Afrikaans en Nederlands over de projecten van de Vlaamse vertegenwoordiging in Zuid-Afrika. Dit bezoek was zeer waardevol voor de leden van het NWU-management, de heer Castrel en de medewerkers en studenten van de vakgroep.
Sociale activiteiten
Tijdens zijn bezoek kreeg Sen ook de gelegenheid om het hart van Potchefstroom en de Noordwest-Universiteit te leren kennen, namelijk de mensen. Hij kon zijn academische verplichtingen afwisselen met tal van sociale activiteiten. Hij maakte kennis met verschillende studentenactiviteiten en de studentencultuur, proefde zijn eerste lamskotelet en braaibroodje, bezocht de Vredefort Dome, een UNESCO-werelderfgoedlocatie, met Nina Brink en haar familie. Hij genoot van Belgisch bier in een restaurant met NWU-collega's en danste voor het eerst de "sokkie", een dans uniek aan de Zuid-Afrikaanse cultuur. We hebben veel genoten van – en uiteraard heel veel geleerd tijdens – het ontvangen van Sen in Potchefstroom en Vanderbijlpark!
Bloemfontein
Bij de UFS in Bloemfontein stond de CNaVT-voorbereiding voor onze studenten centraal. Sen was vanaf 9 maart in Bloemfontein op bezoek.
De studenten (die zich in 2026 hebben aangemeld voor CNaVT aan de Universiteit van die Vrystaat (UFS/UV) Bloemfontein) hadden vanaf 4 maart ook toegang tot een online link en een zoom-workshop met testen en activiteiten op A2- en B1-niveau. Op 11 maart was er een formele les van twee uur met vele interactieve activiteiten met dezelfde studenten. Op basis van de online aanbieding op 4 maart en de les in Bloemfontein op 11 maart moesten studenten individueel activiteiten online afmaken en zij kregen er feedback op. Deze online-activiteiten moesten hen voorbereiden op een CNaVT-oefenexamen op 18 maart.
Op vrijdag 13 maart was Sen officieel op bezoek met al de collega's bij het departement om 10:00 uur. Er waren ook veel interessante sociale en culturele evenementen voor onze enthousiaste bezoeker. Het sloot een bezoek aan een muziekconcert op de campus, het Vrouwenmonument, de boerenmarkt op een zaterdag met wat toeristische waren zoals een ‘braaibroek” en “vellies” en een wandeling bij de Botanische tuinen op een prachtige zonnige zaterdag in.
Op zondag 15 maart is Sen nog naar Pretoria gegaan voor een conferentie. Hij bood er twee presentaties aan.
Collegialiteit! Op woensdag 18 maart was hij weer en op tijd terug bij de universiteit in Bloemfontein. Hier ruilde hij en zijn contactdocent, Angelique van Niekerk als ‘ruilhandels-overeenkomst’ kennis en ervaring uit ter verbetering van zijn Afrikaans en haar Nederlands.
CNaVT-voorbereiding
Om 14:00 uur op 18 maart begeleidde Sen een pilotexamen ter voorbereiding op het CNaVT (op twee niveaus) voor 8 studenten in Bloemfontein. De schriftelijke taken zijn gecontroleerd met individuele feedback aan de nieuwe studenten voor het CNaVT 2026. De studenten werden in twee groepen opgedeeld voor spreekvaardigheid om een oefenexamen CNaVT A2 en B1 te doen ter voorbereiding op het examen van 2026. Sen Joostens en Angelique van Niekerk begeleidden de twee groepen.
Op donderdag 19 maart vond er een workshop in het departement plaats, georganiseerd voor alle docenten Afrikaans, Nederlands, Frans en Duits, en ook voor studenten in het vierde studiejaar (Taaltechnologie). Iedereen kreeg toen de gelegenheid om iedere suggestie van Sen praktisch te oefenen met elkaar en in groepen. Het formele deel van de workshop werd in het Engels aangeboden, want de docenten en studenten in de Frans- en Duitstalige afdelingen waren niet even gemakkelijk in het Nederlands.
De laatste dag op de afdeling was heel druk, want de studenten konden van 11:00 tot 14:00 uur ieder een halfuur gespreksklas hebben en feedback krijgen op hun mondeling (CNaVT-mondeling) van 18 maart.
Braai
De drukte van de laatste week is vrolijk afgesloten met een ZA-barbecue op 19 maart aan huis van collega Angelique, met collega Alison Stander, pas terug van de uitwisseling uit Leiden.
Windhoek
In Windhoek was de opdracht van zijn contactdocent Annika van der Linde heel anders en gericht op cursusontwikkeling.
Sen heeft van 22 maart tot 17 april Windhoek bezocht, waar hij een vol programma had. In Windhoek lag de nadruk op een korte cursus Nederlands en de ontwikkeling van de nieuwe derdejaarsmodule Nederlandse Leespraktijk.
De korte cursus stond open voor iedereen die geïnteresseerd was, zowel vanuit de universiteit als van buitenaf. Ze was in het bijzonder bedoeld voor studenten die eerder Nederlandse modules aan UNAM hadden gevolgd en hun vaardigheid wilden aanscherpen of herzien – met het oog op de SAVN-zomerschool en het afleggen van het CNaVT in de toekomst. Daarnaast was het doel ook om studenten die nog bezig waren met de voormalige module Grondslagen van de Nederlandse Taal en Letterkunde in deze periode te ondersteunen. Omdat deze studenten voornamelijk afstandsonderwijs volgen, bood Sen de cursus zowel online als face-to-face aan. Dit maakte het ook mogelijk voor werkenden om deel te nemen, en er waren bovendien geïnteresseerden uit het publiek die de cursus volgden. Vier weken lang gaf hij twee sessies van anderhalf uur per week per groep. Naast extra sessies om feestdagen te omzeilen, zag het rooster er als volgt uit: op maandag en woensdag van 16:30 tot 18:30 uur de face-to-face lessen, en op dinsdag en donderdag in hetzelfde tijdslot de online colleges.
Meer aandacht voor taalverwerving
Zowel Annika van der Linde als Petronella Genis hebben Sens korte cursus Nederlands gevolgd en elke minuut ervan genoten. Ze vonden het bijzonder leerzaam – zowel inhoudelijk als wat betreft zijn didactische aanpak. Het zou fantastisch zijn als hij opnieuw zou kunnen komen om de cursus nogmaals aan te bieden. En misschien zelfs een vervolgcursus voor degenen die deze hebben bijgewoond. Waar Nederlands sinds de curriculumtransformatie en het pensioen van Dr. Chrisna Beukemuir een kleinere plaats binnen de vakgroep heeft ingenomen, is het Sen gelukt om een helder vlammetje van hernieuwde enthousiasme aan te steken. Wij zijn daarom voornemens om Nederlands buiten het Afrikaanse curriculum meer ruimte te geven, in de hoop dat de groeiende belangstelling uiteindelijk zal leiden tot een volwaardige beginnerscursus. Ook willen wij een kredietdragende korte cursus Nederlands ontwikkelen die in de toekomst door gastdocenten op meer formele wijze kan worden aangeboden. Bovendien is Annika van der Linde geïnspireerd geraakt om zich verder toe te leggen op het afleggen van CNaVT-examens.
Interessante invalshoeken
Overdag gaf Sen privé-spraaklessen aan Annika van der Linde om haar Nederlands te verbeteren, evenals vier colleges per week in de module Nederlandse Leespraktijk. Zijn aanpak was van onschatbare waarde, vooral omdat hij met interessante invalshoeken en teksttypes kwam. Zo ging een van de lessen bijvoorbeeld over het spel Weerwolven, waarbij de student de spelinstructies moest lezen en vervolgens het spel aan de klas moest uitleggen. Hij moest ook de speelkaarten identificeren en toelichten wat elke kaart voor invloed heeft op het spel. Verder verwerkte Sen ook teksten uit het Oudnederlands, Middelnederlands en 17e-eeuws Nederlands in de cursus. Voorgeschreven teksten waren onder andere Johny Stalker en Koning van Katoren.
Sen woonde enkele colleges van de eerstejaarsmodule Afrikaans voor Beginners bij en nam actief deel in de klas. Hij hielp ook bij het nakijken van een woordenschattest over werkwoorden. Daardoor hadden de studenten al kennis met hem gemaakt en waren ze op hun gemak toen hij tijdens het verlof van Mevrouw Petronella Genis twee van haar lessen waarnam. De thema’s die hij behandelde waren familie en huis. Hij besteedde ook aandacht aan uitspraakkwesties en Afrikaanse zinnen en uitdrukkingen die nuttig zijn wanneer men moeite heeft iemand te verstaan.
In de laatste week van Sen’s verblijf werden examens afgenomen in de korte cursus en in de Leespraktijkmodule.
Interculturele communicatie
Sen’s bezoek was ook waardevol voor mijn studenten in de module Intercultural Communication. We maakten vier video’s die de studenten bekeken tijdens mijn week verlof. Sen verzorgde bovendien één van de lessen persoonlijk, en de feedback van de studenten was lovend. Voor hen was het ongetwijfeld een groot voorrecht om te leren van iemand met zoveel uiteenlopende interculturele ervaringen.
Alle colleges die Sen gaf, werden met groot enthousiasme ontvangen. Hij heeft een verbazingwekkende energie wanneer hij voor de klas staat. Wat niet alleen de lessen plezierig maakt, maar er ook voor zorgt dat hij zijn studenten weet te betrekken en te inspireren.
Culturele kennismaking
Buiten de universitaire context was het bijzonder om Sen bij verschillende culturele activiteiten te betrekken. Hij woonde het schrijversgesprek van het Windhoek Woordfees bij met Hester Steenkamp over haar bundel Kreef en Kaiings. In de laatste week van Sen’s verblijf werd ook sociaal afscheid genomen met een Namibische braai bij Annika van der Linde thuis, een diner met prof. Herman Beyer en een sundowner met Dr. Gerda Wittmann van de Duitse afdeling.
Een leerzame tijd
Sen is een bijzonder vriendelijke, open en geïnteresseerde persoon. Het was een vreugde om onze taal, cultuur en land met hem te delen. Hij is leergierig en nieuwsgierig en toont oprechte belangstelling. Hij is een goede gesprekspartner en voert intellectueel stimulerende gesprekken. Wij hebben ook veel geleerd over de Vlaamse cultuur en over België als land. Sens liefde voor zijn cultuur en taal, evenals voor het Afrikaans, is aanstekelijk en heeft ongetwijfeld zaadjes geplant die de potentie hebben om vrucht te dragen.
Podcast
Tot slot hebben Mevrouw Genis en Sen vijf korte programma’s, Afrivlaams, opgenomen voor haar taalrubriek Woordspoor, die wekelijks wordt uitgezonden op de gemeenschapsradiozender Kanaal 7. Het eerste programma is eind april uitgezonden en is al beschikbaar als podcast via https://www.k7.com.na/woordspoor/.
Waarde van een moedertaalspreker
Het was werkelijk een waardevol gastdocentschap en wij hopen Sen in de toekomst opnieuw in Namibië te mogen verwelkomen en hem ook in België te kunnen bezoeken. Wij hopen eveneens dat de Universiteit van Namibië in de toekomst opnieuw de eer zal hebben een gastdocent te ontvangen. Want hoewel Sen ons toegerust heeft om met meer zelfvertrouwen en enthousiasme Nederlands aan de universiteit te bevorderen, blijft contact met een moedertaalspreker van onschatbare waarde. Zeker in een land waar er weinig gelegenheid is om moedertaalsprekers te ontmoeten, maar waar er toch modaliteiten en wisselwerking bestaan tussen Namibië, Nederland en Vlaanderen, waardoor toegang tot authentieke leerervaringen juist zo waardevol is.
Belangrijk: contact in persoon
Contact met een huistaalspreker was ook voor de studenten in Bloemfontein erg bijzonder en belangrijk om opnieuw motivatie te krijgen voor het CNaVT-examen 2026 en om zich te willen aanmelden voor die ZA-winterschool van juli 2026.
Wij hopen om ook in de toekomst bij iedere universiteit gastdocenten voor ruim 4 – 6 weken op bezoek te hebben.
Het enthousiasme van een contactdocent die enthousiast is over zijn vakgebied (Nederlandse taalverwerving/Nederlandse en Belgische cultuur) is een zeer groot cadeau dat veel helpt met de motivatie om het Nederlands in Zuid-Afrika uit te bouwen.
Foto NWU (v.l.n.r): Sen Joostens, Nina Brink (adjunkvakvoorsitter: Vakgroep Afrikaans en Nederlands), Prof. Herculene Kotzé (adjunkdekaan: Fakulteit Geesteswetenskappe), Thomas Castrel, Prof. Dumi Moyo (dekaan: Fakulteit Geesteswetenskappe), Prof. Adri Breed (direkteur: Skool vir Tale) en Nkosinathi Tom (direkteur: Strategiese Vennootskappe en Spesiale Projekte in die visekanselier se kantoor).
NWU-studenten en personeel
Bij de UFS in Bloemfontein
Met de studenten en Annika van der Linde aan de UNAM in Windhoek
Namibië, op de markt