Ons bereikte het verdrietige nieuws
dat op 21 oktober 2026 Jozef Deleu is overleden op 89-jarige leeftijd. Jozef Deleu was dichter, oprichter van het tijdschrift Ons Erfdeel en een invloedrijke pleitbezorger van de Nederlandse taal en cultuur. Decennialang zette hij zich in voor de culturele verbondenheid tussen Vlaanderen en Nederland, maar zijn blik reikte verder dan de Lage Landen. Hij was ervan overtuigd dat de zorg voor het Nederlands een gezamenlijke verantwoordelijkheid is, binnen én buiten het taalgebied.
Jozef Deleu werd op 20 april 1937 geboren in Roeselare, West-Vlaanderen. Hoewel zijn vader van huis uit Frans sprak, was Nederlands de voertaal binnen het gezin. De Nederlandse taal en literatuur zouden hem zijn leven lang blijven fascineren.
In 1957 richtte hij het tijdschrift Ons Erfdeel op. Dit was een Vlaams-Nederlands cultureel tijdschrift waarin achtergrondartikelen, essays en analyses over kunst, taal, literatuur, geschiedenis en maatschappelijke ontwikkelingen in zowel Vlaanderen als Nederland verschenen. Het blad evolueerde tot een Nederlandstalig tijdschrift waarin Vlamingen en Nederlanders met een brede blik op de wereld complexloos samenwerkten en publiceerden over uiteenlopende aangelegenheden die er toe deden in de Vlaams-Nederlandse (culturele) ruimte. Het tijdschrift is de voorloper van de lage landen. Hij bleef tot 2002 hoofdredacteur van het blad. Na zijn pensioen richtte hij het poëzietijdschrift Het Liegend Konijn op waarin uitsluitend nieuwe, niet eerder gepubliceerde gedichten van dichters uit Vlaanderen en Nederland werden opgenomen.
Met de oprichting van vzw Ons Erfdeel in 1970 en als bezieler van talrijke Vlaams-Nederlandse initiatieven speelde hij een sleutelrol in de emancipatie van de Nederlandstalige cultuur, binnen én buiten België.
Voor zijn inspanningen voor de Nederlandstalige cultuur ontving Jozef Deleu tal van prijzen, zoals de Orde van de Vlaamse Leeuw (1972), een eredoctoraat van de Universiteit Gent (1994), de Taaluniepennnig van de Nederlandse Taalunie (1996), de Arkprijs van het Vrije Woord (2020) en de Taalpenning van de KANTL (2023).
Ook buiten het taalgebied
De inzet van Jozef Deleu voor het Nederlands beperkte zich niet tot Vlaanderen en Nederland. Hij begreep dat een levendige en toekomstbestendige Nederlandse taal en cultuur ook gebaat zijn bij de belangstelling en het werk van mensen die het Nederlands elders in de wereld bestuderen en onderwijzen.
Daarom volgde hij vanaf het eerste Wereldcongres van de Internationale Vereniging voor Neerlandistiek (IVN) in 1961 de ontwikkelingen in de internationale neerlandistiek op de voet. Hij was erelid van de IVN en maakte deel uit van de Raad van Advies. Ook buiten de vereniging vroeg hij aandacht voor het werk van docenten en onderzoekers Nederlands in het buitenland. In een interview naar aanleiding van de toekenning van de Arkprijs van het Vrije Woord zei hij bijvoorbeeld: ‘Hun werk is baanbrekend en wordt nog altijd onvoldoende gewaardeerd.’
Volgens Jozef Deleu kon de buitenlandse neerlandistiek kan niet los worden gezien van de binnenlandse. Daarover schreef hij:
“De aandacht voor het Nederlands en de kwaliteit van de taal, vormen nauwelijks een prioriteit in het algemeen cultuurbeleid van onze landen. De nonchalance waarmee met de eigen taal wordt omgesprongen is vaak stuitend.” en “Het is daarom ook zo belangrijk dat instellingen als IVN én Taalunie zich duidelijker maatschappelijk profileren en de binnenkamer verlaten om in alle beschikbare media de betekenis en het belang van het Nederlands te bepleiten.”
Vanuit de IVN zijn wij Jozef Deleu zeer dankbaar voor zijn jarenlange verdienste voor onze taal en voor de neerlandistiek. Wij wensen de familie en vrienden van Jozef veel sterkte.
Meer lezen over Jozef Deleu?
De redactie van de lage landen heeft op hun website twee artikelen geplaatst met een mooie terugblik. Zie:
‘De indrukwekkende erfenis van een vrijmoedige Vlaamse reus’
‘Jozef Deleu had de regie in eigen handen’
Foto: Lodewijk Deleu.