Op 1 oktober maakte de Vlaamse minister van Cultuur bekend dat de Vlaamse Regering vanaf 2027 in totaal 47 miljoen euro gaat bezuinigen op de cultuursector. De gevolgen zijn ingrijpend voor instellingen die van groot belang zijn voor neerlandistiek-onderzoek. De IVN is geschrokken van de forse en abrupte voorgenomen bezuinigingen en spreekt haar steun uit aan de getroffen instellingen.
Het gaat onder meer om het Letterenhuis in Antwerpen en drie erfgoedbibliotheken: de Openbare Bibliotheek Brugge, de Boekentoren van de Universiteitsbibliotheek Gent en de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience in Antwerpen. Het Letterenhuis in Antwerpen verliest de helft van zijn subsidies en de drie landelijke erfgoedbibliotheken verliezen hun subsidies volledig. Door de aangekondigde maatregelen dreigt de toegankelijkheid en beheer van belangrijke collecties onder druk te komen staan.
Het Letterenhuis in Antwerpen is het literaire archief van Vlaanderen, met een collectie van ruim twee miljoen brieven, handschriften, foto’s en affiches uit de moderne literatuurgeschiedenis. Zo bewaren zij ook het manuscript ‘Bezette stad’ van Paul Ostaijen. In de drie erfgoedbibliotheken zijn o.a. kostbare middeleeuwse manuscripten, Vlaamse topstukken en andere historische collecties te vinden. De Erfgoedbibliotheek is bijna net zo oud als de boekdrukkunst, en verzamelt al sinds 1481 alles wat te maken heeft met Nederlandse taal- en letterkunde in en rond Vlaanderen.
De IVN weet dat het Letterenhuis en de Vlaamse erfgoedbibliotheken een essentiële rol vervullen in het onderzoek van neerlandici wereldwijd en in het borgen en toegankelijk maken van kennis over taal, cultuur, literatuur en geschiedenis. Wij steunen de reacties van de getroffen instellingen en hun verzoek aan de minister om met hen in gesprek te gaan en het besluit te heroverwegen.
Open brief van de erfgoedbibliotheken
De aankondiging van de bezuinigingen komt voor de archieven en erfgoedbibliotheken extra hard aan. In 2021 benadrukte het Vlaams Parlement in een decreet nog expliciet het belang van erfgoedbibliotheken. In een open brief aan de minister van Cultuur reageren de directeuren op het nieuws van het onverwachte wegvallen van de subsidies:
'Een subsidie met 100 (honderd!) procent verminderen is geen besparing. Het is een beleidskeuze om een volledige deelsector niet langer te ondersteunen. (…) Als de Vlaamse Regering vindt dat erfgoedbibliotheken niet langer een plaats verdienen in het Vlaamse cultuurbeleid, laat haar dat debat dan openlijk en in het parlement voeren.'
Ook verwoorden ze het belang en hedendaagse relevantie van hun erfgoedbibliotheken:
'Een collectie is (…) geen neutrale voorraadkast, maar het resultaat van keuzes over wat wel en niet bewaard wordt. Erfgoed is daarom niet alleen een inspiratie- of onderzoeksbron, maar ook een tegenspeler: het nodigt makers en onderzoekers uit om te selecteren, te herinterpreteren, aan te vullen en tegen te spreken.'
Ook de archieven, waaronder het Letterenhuis, verwoorden hun belang kernachtig in een open brief:
'Zonder archieven geen geheugen, en zonder geheugen geen democratie.'
De IVN staat achter de open brieven en onderschrijft het belang van een duurzaam beleid voor het behoud, beheer en de toegankelijkheid van deze collecties.
Meer weten?
Lees de volledige brief van de ergoedbibliotheken hier.
En lees de open brief van de landelijke en bovenlokale archieven, waaronder het Letterenhuis, hier.
Wil je ook je steun uitspreken? Deel de open brieven dan op sociale media onder de hashtag #StopCultuurbesparingen