Call for papers themanummer over postdigitale lees- en lezersculturen

Semmy Claassen (Universiteit Utrecht) en Rona Loeffen (Radboud Universiteit Nijmegen) zijn bezig om een themanummer voor Nederlandse Letterkunde samen te stellen over postdigitale lees- en lezersculturen. In dit themanummer staan manieren waarop postdigitale lees- en lezersculturen zowel ons vak als het literaire veld vormen en veranderen centraal. Interdisciplinaire samenwerkingen, bijvoorbeeld in de vorm van co-auteurschap, juichen we nadrukkelijk toe. Kijk voor meer informatie in de call for papers in dit bericht.

Literatuur is allang niet meer aan één medium gebonden. Platforms, algoritmes en lezers staan tegenwoordig naast gevestigde culturele instituten als professionele literatuurkritiek, onderwijs en bibliotheken (Murray, 2018; Driscoll, 2024). Jim Collins (2010) betoogde al dat de populaire leescultuur van webdiensten en celebrity boekenclubs de grenzen van literatuur verschuift, en Rita Felski (2008) vraagt aandacht voor wat lezers met literatuur doen in het uitdijende medialandschap en welke affectieve alledaagse gebruiken daarbij horen. In deze postdigitale cultuur, waarbij het voorvoegsel ‘post’ verwijst naar een kritisch herziene conditie, zijn het analoge en het digitale zo met elkaar vervlochten dat ze volgens Florian Cramer als één fenomeen beschouwd zouden moeten worden (2014).

In dit themanummer van het wetenschappelijke, peer-reviewed tijdschrift Nederlandse Letterkunde richten we ons op hoe postdigitale lees- en lezersculturen zowel ons vak als het literaire veld vormen en veranderen. We kunnen ons veel invalshoeken voorstellen: hoe beïnvloedt een BookTok-trend de waardering van een Nederlandstalige klassieker? Hoe verhouden de recensies op platforms als Goodreads zich tot de gevestigde literaire kritiek? Hoe lezen en schrijven jongeren die vooral via schermen met literatuur in aanraking komen? Wat betekent het voor de leespraktijk wanneer een chatbot samenvattingen genereert of boeken inspreekt? En welke methoden en theorieën heeft de letterkunde nodig om deze praktijken te bestuderen, welke implicaties hebben deze methodologische en theoretische ontwikkelingen voor ons vak, en waar raakt ze aan andere vakgebieden?

De focus ligt op het transnationale Nederlandstalige literaire veld. De grenzen in de huidige postdigitale cultuur zijn poreus: lezers bewegen zich over landen, talen, media en platforms heen. We verwelkomen daarom bijdragen die anderstalige literaire casussen en andere mediavormen onderzoeken, mits ze zich verhouden tot de Nederlandse letterkunde. Interdisciplinaire samenwerkingen, bijvoorbeeld in de vorm van co-auteurschap, juichen we nadrukkelijk toe. Ook historische en vergelijkende bijdragen zijn welkom, bijvoorbeeld over eerdere medium-overgangen. We richten ons op lees- en lezersculturen rond literatuur, niet op de verbeelding van het postdigitale in literaire teksten zelf. Die vraag kwam al eerder aan bod in Nederlandse Letterkunde (Volume 28.2, 2023):

https://www.aup-online.com/content/journals/13845829/28/2.

Praktisch:

We nodigen onderzoekers uit om bijdragen in te sturen over onder meer:

  • online lezersgemeenschappen en fancultuur/fandom (BookTok, fanfictie, literaire evenementen);
  • literaire kritiek op platforms als Goodreads, Hebban, The StoryGraph en Fable;
  • affectieve en esthetische leeservaringen en hun digitale sporen;
  • e-books, (grafische) audioboeken, webtoons, streaming services (o.a. Storytel), en andere (digitale) literaire formats;
  • platforms, algoritmes en aanbevelingssystemen;
  • de digitale ontsluiting van historische teksten (DBNL) en wat dit betekent voor lezers en instituten;
  • de invloed van AI op literaire productie, circulatie en receptie;
  • literatuuronderwijs, leesbevordering en het bibliotheekwezen in de postdigitale context;
  • methodologische en theoretische vernieuwing, inclusief reflectie op ethiek en data

Deadline voor abstracts: 18 januari 2027 (300-400 woorden).

Deadline voor artikelen: 2 augustus 2027 (6000 woorden, incl. noten en bibliografie).

Beoogde publicatiedatum van het themanummer is voorjaar 2028.
De gastredactie is in handen van Semmy Claassen (Universiteit Utrecht) en Rona Loeffen (Radboud Universiteit Nijmegen).

Contact: s.claassen@uu.nl

Voor de auteursrichtlijnen zie: de website van Nederlandse Letterkunde

Literatuur

Collins, Jim, Bring On The Books For Everybody. How Literary Culture Became Popular Culture. Durham, NC/London, Duke University Press, 2010.

Cramer, Florian, ‘What is Post-Digital?’, in: APRJA, 3, 1, 2014, 11-24.

Driscoll, Beth, What Readers Do. Aesthetic and Moral Practices of a Post-Digital Age. London, Bloomsbury Academic, 2024.

Felski, Rita, Uses of Literature. A Manifesto for Positive Aesthetics. Blackwell Manifesto Series. Malden, MA/Oxford, Wiley-Blackwell, 2008.

Murray, Simone Elizabeth, The Digital Literary Sphere: Reading, Writing, and Selling Books in the Internet Era. Baltimore, Johns Hopkins University Press, 2018.