Op 5 februari 2026 is het boek Socialistist Transnationality in translation, Dutch-Language Literature in East Central Europe and the Balkans, 1945-1990 verschenen bij uitgeverij Bloomsbury. Onder redactie van Wilken Engelbrecht, Ton van Kalmthout en Pawel Zajas. Dit boek is de eerste studie naar de vertaling en ontvangst van de Nederlandse literatuur in Oost- en Centraal-Europa tijdens het restrictieve tijdperk van socialistische en totalitaire politieke systemen. Het boek is het voorlopige sluitstuk van een groot academisch project waar diverse wetenschappers en auteurs uit verschillende landen bij betrokken waren.
In bijna alle landen van Centraal-Oost-Europa en de Balkan in de jaren tussen 1945-1990 was er een aanzienlijke toename van het aantal titels dat uit het Nederlands in de respectieve moedertalen werd vertaald. Socialist Transnationality in Translation onderzoekt hoe vertalers en uitgevers in Centraal-Oost Europa en Joegoslavië een nogal representatief beeld van de Nederlandse en Vlaamse literatuur konden presenteren aan lezers, niettegenstaande beperkingen veroorzaakt door de officiële politieke doctrine van het socialistisch realisme, evenals censuur en economische moeilijkheden die gepaard gaan met een gebrek aan vreemde valuta om vertaalrechten te betalen.
Beginnend met een kort overzicht van de geschiedenis van de regio van 1945-1990, onderzoekt dit boek de ontwikkeling van de Nederlandse literatuur en richt zich vervolgens op de literaire normen van die tijd zoals gedeeltelijk gedicteerd door de ideologie in deze periode. In dit deel wordt vervolgens gekeken naar de ontwikkeling van vertalingen uit het Nederlands in verband met de ontwikkeling van het Nederlands als academische studie – in veel gevallen viel de toename van Nederlandse vertalingen samen met het instellen van lectoraten of van leerstoelen Nederlands – en bespreekt de actoren die betrokken waren bij de overdracht van buitenlandse literatuur in de regio en de invloed van censuur op die overdracht.
Het boek sluit af met een bespreking van wat er is gepubliceerd en waarom, gebaseerd op de wisselwerking tussen ideologie enerzijds en de oprechte literaire belangstelling van uitgevers en vertalers anderzijds.
Meer informatie
U kunt meer lezen over dit nieuwe boek op de website van de uitgever. Het boek werd mogelijk gemaakt met financiële steun van de Taalunie.
Bekijk het webinar van Wilken Engelbrecht uit 2023 over hetzelfde onderwerp op de website van de IVN.
